Terug naar de homepage
Terug naar de homepage
Terug naar de homepage
Terug naar de homepage
Terug naar de homepage
Terug naar de homepage
Terug naar de homepage
Terug naar de homepage

De website is op donderdag 2 februari 2023 voor het laatst bijgewekt.

Ouwe Seunen wandeltocht

Harlingen-plaatje
Categorie
Wandeltocht
Datum
4 maart 2023 08:00 - 19:00
Locatie
Sporthal Waddenhal, Westerzeedijk 15, 8862 PK Harlingen

Ouwe Seunen wandeltocht Harlingen zaterdag 4 maart 2023.

Inschrijf- en starttijden: 60 km van 08.00 - 08.45 uur; 40 km van 08.00 - 08.45 uur;
25 km van 08.45 - 10.00 uur.

Finishbureau sluit om 19.00 uur

Harlingen, 4 Maart 2023
Welkom op onze wandeldag die we naar oud Harlinger gebruik, de “Ouwe Seunen Tocht” hebben genoemd, vandaag georganiseerd vanuit Harlingen dus, alwaar een 4 tal routes de revue zullen passeren. De 10 km route begint een poosje later. Gezien de decentrale ligging van Frieslands enige zeehavenstad, zijn we aangewezen op alles wat ten Zuid-Oosten van Harlingen gelegen is. Maar datgeen is dan ook meer dan de moeite waard. 2 jaar terug zijn jullie, FLAL kenners, immers al door ons team van Franeker door Harlingen geleid, komende vanuit de Noordwesthoek. Wij, dwz Hillie Post en ondergetekende, Paul Engel hebben gekozen naar het Zuiden te gaan. Alle afstanden, behalve die van de 10 km starten tegelijk, vanuit de Waddenhal bij de Waddenzeedijk, begin je meteen aan een klimmetje om aan de overzijde van dijk richting Zurich te lopen. Na ca 2 km dalen we weer af aan de landzijde, waarbij je de wijdste verten van het begin van gemeente Zuidwest-Fryslân zult zien. Na het viaduct, zal de eerste klei aan je wandelschoenen gaan kleven, als we het Papenlaantje ingaan.

Papenlaantje. Alle 3 afstanden lopen ook dit historische laantje af, waar eeuwen terug monniken van Vinea Domini, het in 1186 door Norbertijnen gestichte klooster bij Zurich, naar het klooster Ludingakerke in Almenum bij Harlingen liepen. De kloosters verdwenen, maar de Papenlaan bleef al die eeuwen bestaan, al is er al veel verwoest door de landbouwers aan het laantje.
Harlingen 1Na het Papenlaantje komen we weer op asfalt en lopen we met alle afstanden verder Zuidwaarts en passeren poldermolen de “Eendracht” uit 1872. Hij bemaalt de gelijknamige polder. Bijna tegelijk met het passeren van de molen wordt aan de andere zijde na de woning een water zichtbaar, die de Bedelaarsvaart wordt genoemd. Eventjes verder komen we aan bij het eerste gedeelte van de Pingjumer Gulden Halsband (PGH).

De Pingjumer Gulden Halsband (PGH)
De Pingjumer Gulden Halsband beschermde het dorp Pingjum tegen het water in de zeearm de Marne. De dijk is grotendeels aangelegd in de 10e eeuw en werd voltooid rond 1100, met de aanleg van de Griend Dyk. Vanaf die tijd werd het gebied beschermd tegen overstromingen. Ook toen in de nacht van 3 op 4 februari 1825 de Friese zeedijken doorbraken tijdens een vliegende Westerstorm, bleef Pingjum gespaard. Omdat na die tijd het accent bij de bescherming tegen het zeewater op de zeedijken kwam te liggen, verloren binnendijken, als de Pingjumer Gulden Halsband, hun waterkerende functie. In 1892 verviel de functie van de PGH als zeewering, waarna de dijk deels is afgegraven.
Het eerste gedeelte lopen we op het meest Noordelijke deel van de Halsband, waarbij als eerste de 25 km afhaakt om rechtstreeks naar Pingjum te lopen. De 40 en 60 lopen dit traject geheel uit, om daarna via een omweg ook het dorp Pingjum te bereiken, alwaar ons het eerste pauzemoment zal worden gegund.

Pingjum. Op 16 april 1945 begon in Pingjum een hevig gevecht tussen eenheden van het Canadese Eerste Leger, die naderden vanuit de richting Witmarsum en een groep Duitse scherpschutters die de aftocht van Duitse troepen over de Afsluitdijk moesten beveiligen. De Canadezen beschoten het dorp en de omliggende boerderijen met hun artillerie, waardoor het dorp gedeeltelijk werd verwoest. Hierbij werden ook bijna alle boerderijen ten zuidwesten ervan, in brand geschoten en vervolgens geplunderd. Er vielen 53 slachtoffers, te weten 6 burgers, 1 Canadees en 46 Duitse militairen, hieronder een gedeserteerde Duitse soldaat, die als boerenknecht in het dorp was ondergedoken. Hij werd vermoedelijk door een misverstand standrechtelijk geëxecuteerd.
Na de pauze zal de route voor de 25 km grotendeels rechtstreeks richting Witmarsum gaan, nadat zij nog een oud paadje vanuit het dorp hebben gelopen. De overige afstanden verlaten na een rondje Pingjum Westelijk het dorp opnieuw richting de zeedijk. Aangekomen bij het Strand (ook onderdeel van de PGH) moet de “pittige” brug, de “Halsbân” worden beklommen om de autoweg N31 te passeren. Aan de overzijde gaan we verder over de Waddendijk naar Zurich.

Zurich. De naam lijkt sterk op Zürich, de grootste stad van Zwitserland. Daardoor krijgt het dorp veel bezoekers, ook uit dat land. Tegen het plan van de gemeente Wonseradeel, waartoe het tot 2011 onder viel voor het verfriesen van de naam in het jaar 2000 van Zurich naar Surch ontstond in het dorp dan ook veel verzet. Zo trok de gemeente het voorstel in.
Op de dijk vlak voor Zurich aangekomen, splitsen nu ook de 40 en 60 km van elkaar en gaat de 40 km via het dorp verder om de binnenlanden weer in te gaan. Vervolgens loopt de 60 km route vol goede moed door over de dijk, tot zij opdracht krijgen ook de dijk te verlaten, en over het fietspad en het viaduct over de A31 langs het Hajé restaurant richting Makkum verder te gaan. Daarna volgt er alweer een stukje dijk, maar nu een oude zeedijk aan het IJsselmeer. Slechts tot de afslag naar Cornwerd wordt deze gelopen. De 40 km loopt verder na Zurich en op ca 2 km volgt opnieuw een gedeelte van de Halsband route. Nadat de 25 km is aangekomen in Witmarsum, maakt zij een klein rondje door het dorp, om vervolgens in naar Arum te vertrekken.
Cornwerd. De oudste vermelding van de plaats komt mogelijk uit de 9e eeuw. In de 12e eeuw werd het een kopie van een document uit de 9e eeuw vermeld als Quirnifurt en in een kopie van een document uit 944 als Quirniwrt.
In Cornwerd gaan de 50km door het nostalgisch uitziende plaatsje, om vervolgens de route vervolgen richting Wons.
Wons. Aan het begin van de Tweede Wereldoorlog waren de stellingen Wons en Kornwerderzand uitermate belangrijk. Bij Wons werd hevig gevochten tegen de Duitsers, tot de munitie van het kanon op was. Er staat een oorlogsmonument in het dorp.
Nadat de 25 km het dorp Witmarsum heeft verlaten, komen zijn bij het industrieterrein al snel weer uit op nog een deel PGH, waarover later meer. De 40 km is inmiddels het 2e traject van de PGH gaan volgen richting de Buitendijk, via een hek, om weer op het asfalt te kunnen belanden. Vervolgens een dikke kilometer verder krijgen ze alweer het 3e deel PGH voor de kiezen. Na Wons zal de 60km het volgende dorpje, Schraard, aangaan, waar ook de volgende pauze is.

Schraard. In de Middeleeuwen was het dorp een bedevaartsoord wegens het hostiewonder. Van de vermeende bloedende hostie is geen spoor meer te vinden. Schraard was in de achttiende en negentiende eeuw een centrum voor handel in hooi.
Langzamerhand komt voor de 40 km, Witmarsum ook in zicht, wanneer ze ook het 3e deel van de Halsband zijn gepasseerd. Na de koffie in Schraard, gaat de 60 km verder over de A7 en via het dorp Schettens. Daarna volgt het Witmarsumer Flietsterbosk, alwaar zij tezamen met de 40 km ( de 40 km liep zojuist het dorp in Zuidoostelijke richting uit langs de molen aan de 11-stedenschaatsroute) het bos door gaan. De 40 km loopt vervolgens alweer met de 25 km op.

Schettens. Het terpdorp heeft zowel een protestantse kerk als een gereformeerde kerk. Na 1580 vormden Schettens en Longerhouw samen een kerkelijke gemeente. De hervormde kerk dateert van 1865, maar op dezelfde plek stond al in de middeleeuwen een kerk die meerdere malen is verbouwd en herbouwd. De gereformeerde kerk werd opgericht op 7 december 1888 in een houten schuur, welke na de bouw in 1907 in steen is opgetrokken. Sinds 1988 is er een B&B in gevestigd.

Zowel de 25, 40 als 60 km zijn nu allen in Witmarsum aangekomen, alwaar zij gezamenlijk aan het mooiste Halsband traject zullen beginnen.
Witmarsum is bekend als de geboorteplaats van de priester en leidinggevende anabaptistische kerkhervormer Menno Simons. Vanaf woonde hij er in de buurtschap Het Vliet. Zijn woonhuis deed ook dienst als een preekhuis. In 1524 werd hij vicaris in Pingjum en in 1533 kreeg hij een eigen parochie in Witmarsum. Hij is de enige hervormer van Nederlandse bodem die een geloofsgemeenschap naliet die over de hele wereld is verspreid.
Harlingen 2Regelmatig bezoeken Doopsgezinden of Mennonieten uit alle windhoeken Witmarsum en Pingjum. Witmarsum is ook een gemeente in de Braziliaanse deelstaat Santa Catarina. De gemeente telt 3.584 inwoners (schatting 2009). De plaats is door Duitse mennonieten, die zich in het begin van de twintigste eeuw hier vestigden, vernoemd naar de geboorteplaats van Menno Simons.

Gedrieën loopt de FLAL-club nu op één lijn over dit laatste PGH-traject richting Arum. Eerst is er nog een verharde weg tot daar waar de werkelijke dijk gaat beginnen. Interessant is dat de PGH – dijk een groot deel aan de route van de Schaatselfstedentocht ligt, helemaal tot aan Arum. Ook wordt er via de brugjes in dit traject tweemaal de vaart overgestoken. Later in Kimswerd herhaalt zich dat. Het laatste bruggetje brengt je dan meteen in het dorp.

Arum. eo. De Slag bij Arum was een veldslag in de partijstrijd tussen de Schieringers en Vetkopers. Deze slag vond plaats op 4 juli 1380 bij Arum in Friesland. Er werd gevochten tussen de monniken van het klooster Ludingakerk, welke tot de Vetkoperse partij behoorden, en de monniken van het Oudeklooster, Schieringers. In het gevecht sneuvelden meer dan 130 mannen.
In Arum kun je weer pauzeren, nu in de prachtige Gekroonde Leeuw. Na de laatste pauze is het weer zaak om nog één keer aan te spannen voor het laatste stuk richting Harlingen. Zoals gezegd vertrekken de 25, 40 als 60 km in dezelfde richting naar Kimswerd. Enkel de 60 km is nog niet aan het aantal km’s, zodat zij alleen nog een rondje via Achlum lopen en daarna nog 10 km door Harlingen. Het is de moeite waard, want zij worden nogmaals getrakteerd op een stuk dijkroute vanaf een boerderij (met toestemming van de boer aldaar) richting de weg Arum – Kimswerd, alwaar zij samensmelten met de overige afstanden.
Achlum. Om te vieren dat de verre voorloper van de verzekeringsmij. Achmea 200 jaar geleden door Ulbe Piers Draisma in Achlum werd opgericht, organiseerde het bedrijf op 28 mei 2011 de Conventie van Achlum over 'de toekomst van Nederland'. Op deze manifestatie, die 2500 gasten trok, traden een groot aantal artiesten, sportlieden en politici op, waaronder Bill Clinton, oud-president van de Verenigde Staten.

Kimswerd. Grote Pier (Grutte Pier) woonde in dit dorp, de beroemdste en beruchtste inwoner, die rond 1480 geboren is en zijn sporen in binnen- en buitenland heeft nagelaten. Harlingen 3Hij was de vrijheidsstrijder van Friesland. Hij heeft het vooral opgenomen tegen het gezag van de Saksen, de keizer en de Hollanders "van over de Zuiderzee". Voor de kerk staat een standbeeld van hem.
Alle wandelaars weer bij elkaar, komen we zo het laatste dorpje binnen, Kimswerd. Langs het enorme beeld van “Grutte Pier” lopen we over de brug en gaan meteen rechts. We komen daarna ten Noorden van Kimswerd uit en lopen naar een boerderij van de familie Rijpma, alwaar wij toestemming hebben via hun erf en landerijen het vervolg van onze route te maken, en op een unieke manier Harlingen zullen binnenwandelen.

Harlingen. Omstreeks 1157 stichtte Eilwardus Ludinga het klooster Ludingakerke in het dorp Almenum. De monniken groeven grachten om de handelsvaart beter mogelijk te maken. Ludingakerk werd hierdoor een van de rijkste kloosters in Friesland. De buurt ten westen van Almenum, Harlingen, werd daardoor zó belangrijk dat deze in 1234 stadsrechten kreeg. Daarmee is Harlingen als stad ouder dan bijvoorbeeld Leeuwarden, Dokkum, Franeker of Amsterdam.
In Harlingen aangekomen, wordt het tijd dat ook de laatste groep, die van de 10 km, zich schrap mag gaan zetten voor een bijna toeristische toer door Harlingen. Naast de deelnemers aan de 60 km, zullen zij gezamenlijk de stad in al zijn schoonheid kunnen bewonderen. Intussen betreden onze 3 groepen, de 25, 40 en de 60 km ook ons Ouwe Seunen stadsje, waar de 25 en 40 in de Waddenhal te finishen. De 60 km mag nog een keer stempelen, om ook de stadsroute van 10 km er aan toe te voegen. Wanneer zijn dan ook zijn gearriveerd, kunnen we hopelijk na een heerlijke wandeldag terug kijken, op wat zij vandaag allemaal hebben mogen beleven. Wij hopen natuurlijk op een mogelijke volgende keer.
Dank namens Hillie en Paul

Teksten en afbeeldingen ontleend aan Willem de Haan/LC ; Nederlandse Molendatabase ; RUG - Theo Spek ; Museum Het Hannemahuis ; Wikipedia ; Paul Engel

 
 

Alle datums

  • 4 maart 2023 08:00 - 19:00